Kredi kararı, çoğu hanede yıllara yayılan en büyük finansal taahhüttür. Bankaların vitrininde yalnızca aylık faiz oranı görünür; oysa toplam maliyeti belirleyen değişkenlerin çoğu sözleşmenin ayrıntılarında saklıdır. Aşağıdaki dokuz başlık, imza atmadan önce mutlaka netleştirmeniz gerekenleri sıralıyor.
1. Faiz değil, YMO karşılaştırın
Yıllık maliyet oranı (YMO), faize ek olarak dosya masrafı, sigorta primleri ve vergileri de içeren tek rakamdır. Bankalar sözleşme öncesi bilgi formunda bunu belirtmek zorundadır. Düşük faizli ama yüksek masraflı bir teklif, yüksek faizli ama masrafsız bir tekliften pahalı olabilir. Karşılaştırmayı hep aynı tutar ve aynı vade üzerinden yapın.
2. KKDF ve BSMV yükünü görün
Tüketici kredilerinde faiz üzerinden %15 KKDF ve %10 BSMV alınır. Bu, ilan edilen oranı fiilen 1,25 katına çıkarır: aylık %2,99 olarak duyurulan bir ihtiyaç kredisinin efektif oranı yaklaşık %3,74’tür. Konut kredilerinde bu iki kalem uygulanmadığından, aynı orandaki bir konut kredisi belirgin şekilde ucuzdur. Kredi hesaplama aracında kredi türünü değiştirerek farkı doğrudan görebilirsiniz.
3. Vade seçimi toplam maliyeti belirler
Vade uzadıkça aylık taksit düşer, toplam faiz artar. Aşağıdaki tablo, 100.000 TL’lik bir kredide aylık %2,99 ilan faiziyle (vergiler dahil) vadenin etkisini gösterir:
| Vade | Yaklaşık taksit | Toplam geri ödeme |
|---|---|---|
| 12 ay | ~10.400 TL | ~125.000 TL |
| 24 ay | ~6.400 TL | ~153.000 TL |
| 36 ay | ~5.200 TL | ~187.000 TL |
Değerler yaklaşıktır; kesin rakamlar için hesaplayıcıyı kendi oranınızla çalıştırın.
4. Sigortalar zorunlu mu?
Konut kredilerinde DASK zorunludur. Hayat sigortası ise kural olarak zorunlu değildir; talebiniz olmadan taksite eklenmişse kaldırılmasını isteyebilirsiniz. Sigortayı istiyorsanız bile, bankanın önerdiği poliçe yerine piyasadan daha uygun bir poliçe alma hakkınız vardır.
5. Erken kapama koşulları
Krediyi erken kapatmak toplam faizi düşürür, ancak erken ödeme tazminatı gündeme gelebilir. Yasal tavan; kalan vadesi 24 aydan uzun sözleşmelerde erken ödenen anaparanın %2’si, kısa vadelilerde %1’idir. Kısmi ara ödemelerde de aynı kural geçerlidir. Sözleşmedeki bu maddeyi imzadan önce okuyun.
6-9. Diğer kritik noktalar
- Gelir-taksit dengesi: Toplam kredi taksitleriniz net gelirinizin %40’ını geçmesin. Bu eşik, beklenmedik giderlere karşı hareket alanı bırakır.
- Değişken faiz riski: Sabit faizli kredide taksit vade boyunca sabit kalır. Değişken faizli üründe taksit yükselebilir; uzun vadeli konut kredilerinde bu risk büyüktür.
- Ödeme günü seçimi: Taksit gününü maaş gününüzden birkaç gün sonraya ayarlamak, gecikme faizi ve kredi notu zararını önler.
- Sözleşme öncesi bilgi formu: Bankalar bu formu vermek zorundadır. Formdaki toplam geri ödeme tutarını kendi hesabınızla karşılaştırın; uyuşmuyorsa kalem kalem sorun.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; yatırım veya finansal danışmanlık niteliği taşımaz. Kararlarınızı kendi mali durumunuza göre, gerekiyorsa yetkili bir danışmanla değerlendirin.