Enflasyon nasıl hesaplanır?
Enflasyon, fiyatlar genel düzeyindeki artıştır ve etkisi bileşik biçimde birikir. Bugün 100.000 TL ile aldığınız bir sepeti bir yıl sonra almak için %45 enflasyonda 145.000 TL, iki yıl sonra 210.250 TL gerekir. İkinci yılın artışı ilk yılın artmış fiyatı üzerinden işlediği için toplam etki, yılları toplamaktan (%90) daha büyüktür.
Gerekli tutar = Bugünkü tutar × (1 + enflasyon)^yıl
Bugünkü paranın gelecekteki alım gücü = Tutar / (1 + enflasyon)^yıl
Alım gücü kaybı
İki soru birbirinin aynadaki görüntüsüdür: "Aynı şeyi almak için ne kadar para gerekir?" ve "Elimdeki para gelecekte ne kadar eder?". Hesaplayıcı ikisini birden gösterir. Yüzde olarak kayıp şu şekilde bulunur:
Alım gücü kaybı = 1 − 1 / (1 + enflasyon)^yıl
%45 enflasyonla 3 yıl sonunda kayıp yaklaşık %67’dir: 100.000 TL’nin alım gücü 32.800 TL seviyesine iner. Nakitte uzun süre beklemenin maliyeti bu tablo üzerinden çok net görülür.
Reel maaş zammı
Zam oranını girdiğinizde hesaplayıcı reel karşılığını hesaplar. Kural şudur: zam oranı enflasyonun altındaysa nominal olarak daha çok para almanıza rağmen alım gücünüz azalır.
| Zam | Enflasyon | Reel değişim |
|---|---|---|
| %30 | %45 | −%10,3 |
| %45 | %45 | %0,0 |
| %60 | %45 | +%10,3 |
Dikkat edilecek noktalar
- Ortalama almayın: Farklı yıllara ait oranlar varsa her yılı ayrı çarpın.
- Kişisel enflasyonunuz farklıdır: TÜFE sepeti ortalama haneyi temsil eder; harcama alışkanlığınız farklıysa hissettiğiniz oran sapabilir.
- Bileşik etkiyi hafife almayın: Beş yıl ve üzeri sürelerde küçük oran farkları büyük tutar farklarına döner.